از علائم جزئی تا عوارض عمده دیابت

انتخابتو، دیابت یکی از شایع ترین بیماری های مزمن در جهان است که با افزایش غیرطبیعی قند خون همراه است. این بیماری زمانی رخ می دهد که بدن نتواند انسولین کافی تولید کند یا سلول ها به درستی به انسولین پاسخ ندهند. انسولین هورمونی است که به سلول ها اجازه می دهد از گلوکز موجود در خون برای تولید انرژی استفاده کنند. هنگامی که انسولین کافی وجود ندارد یا به درستی کار نمی کند، سطح قند خون افزایش می یابد و می تواند به مرور زمان باعث آسیب جدی به اندام های بدن شود.

دیابت به دو دسته تقسیم می شود: نوع 1 و نوع 2. دیابت نوع 1 یک بیماری خودایمنی است که در آن سلول‌های تولیدکننده انسولین در لوزالمعده تخریب می‌شوند که معمولاً از دوران کودکی یا نوجوانی شروع می‌شود. دیابت نوع 2 در بزرگسالان شایع تر است و با مقاومت به انسولین و تولید ناکافی انسولین همراه است. دیابت بارداری نیز وجود دارد که در دوران بارداری رخ می دهد و معمولاً پس از تولد برطرف می شود اما خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را در آینده افزایش می دهد.

سطح طبیعی قند خون در افراد سالم بین 70 تا 100 میلی گرم در دسی لیتر در حالت ناشتا است و دو ساعت بعد از غذا، قند خون طبیعی کمتر از 140 میلی گرم در دسی لیتر است. اگر قند خون ناشتا بین 100 تا 125 میلی گرم در دسی لیتر باشد، فرد در پیش دیابت قرار دارد و خطر ابتلا به دیابت نوع 2 در آن بالاست. اندازه گیری منظم قند خون و توجه به این اعداد نقش مهمی در پیشگیری و تشخیص زودهنگام دارد.

دیابت ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشد، اما برخی از افراد علائم کلاسیکی مانند تشنگی بیش از حد، تکرر ادرار، خستگی، کاهش وزن غیرمعمول، تاری دید و زخم‌هایی که به کندی بهبود می‌یابند را تجربه می‌کنند. تشخیص زودهنگام از طریق غربالگری به جلوگیری از عوارض جدی کمک می کند و درمان به موقع می تواند کیفیت زندگی بیماران را به میزان قابل توجهی بهبود بخشد.

فاصله 8 تا 11 ساله در تشخیص دیابت برای برخی افراد / چه عواملی باعث دیابت می شود؟

علی کچویی، فوق تخصص غدد و متابولیسم وی با بیان اینکه دیابت نوع 2 که بیش از 90 تا 95 درصد دیابتی ها را در بر می گیرد، یک بیماری تدریجی و مرموز است، به خبرنگار ایمنا گفت: در بسیاری از بیماران بین شروع بیماری تا تشخیص آن بین 8 تا 11 سال فاصله وجود دارد که به این معناست که فرد با وجود اینکه سال ها دیابت داشته، از آن بی اطلاع است.

به همین دلیل، غربالگری و شناسایی به موقع افراد در معرض خطر را بسیار مهم عنوان کرد و افزود: اضافه وزن، چاقی، سابقه خانوادگی دیابت، سابقه خانوادگی بیماری قلبی عروقی، فشار خون بالا و مصرف داروهای کنترل کننده فشار خون از عوامل خطر مهمی هستند که ممکن است احتمال ابتلا به دیابت و عوارض آن را افزایش دهند.

فوق تخصص غدد و متابولیسم با بیان اینکه افراد دارای اضافه وزن یا بالای 35 سال به خصوص در صورت داشتن سابقه خانوادگی دیابت یا بیماری قلبی باید غربالگری شوند، گفت: اندازه گیری شاخص BMI و بررسی سایر عوامل خطر راهی ساده و موثر برای تشخیص این افراد است.

دیابت کنترل نشده بر کلیه ها تأثیر می گذارد / دیابت چگونه بر کلیه ها تأثیر می گذارد؟

کچویی با بیان اینکه کنترل دیابت نقش بسیار مهمی در پیشگیری از آسیب کلیوی دارد، ادامه می دهد: اگر بیماری به خوبی کنترل شود، یعنی اگر بیمار داروهای خود را به طور منظم مصرف کند، رژیم غذایی مناسبی داشته باشد و ورزش های سبک انجام دهد، بسیاری از عوارض کلیوی و سایر عوارض قلبی عروقی به حداقل می رسد.

وی با بیان اینکه دیابت کنترل نشده می تواند منجر به مشکلات کلیوی شود، می گوید: تخمین زده می شود که 40 تا 50 درصد بیماران دیابتی از مشکلات کلیوی رنج می برند و خطر بروز حوادث قلبی عروقی در این افراد افزایش می یابد به طوری که میزان مرگ و میر بیماران مبتلا به مشکلات کلیوی سه برابر افراد فاقد چنین مشکلی است.

فوق تخصص غدد و متابولیسم با بیان اینکه قند خون بالا باعث ایجاد تغییرات همودینامیک، متابولیک و التهابی در گلومرول کلیه می شود، افزود: این تغییرات به انبساط مزانژیال معروف است و باعث اسکلروز و فیبروز گلومرولی می شود و در نتیجه گلومرول نمی تواند خون را تمیز کند و مواد زائد را دفع کند که می تواند منجر به نارسایی کلیوی و نیاز به دیافراگم شود.

دیابت نوع 2 چیست و سطح قند خون ناشتا باید چه اندازه باشد؟ / مراقب عوارض دیابت در دوره پیش دیابت باشید

مریم رجالی، پزشک خانواده و دیابت ایمنا با بیان اینکه در دیابت نوع 2 در نتیجه گلوکز به جای مصرف در سلول ها در خون باقی می ماند و به عروق و اندام های مختلف آسیب می رساند، گفت: نکته مهم این است که دیابت اغلب علائم مشخص و واضحی ندارد و فقط در مراحل پیشرفته و زمانی که قند خون به سطوح بسیار بالایی می رسد علائمی مانند پرخوری، کبودی شدید، کبودی زیاد، کبودی بیش از حد، کبودی زیاد و زیاده روی در دیابت ظاهر می شود.

از این رو وی تشخیص زودهنگام را با غربالگری منظم و آزمایش های دوره ای بسیار مهم عنوان کرد و گفت: طبق توصیه های پزشکی افراد بالای 30 سال باید به طور مرتب از نظر قند، فشار و چربی خون غربالگری شوند.

این پزشک خانواده و دیابت با بیان اینکه غربالگری زودهنگام در افراد زیر 30 سال با وجود عوامل خطر مانند اضافه وزن، سابقه خانوادگی دیابت، دیابت بارداری، سندرم پلی کیستیک یا عدم تحرک ضروری است، تصریح کرد: از نظر عددی قند خون ناشتا زیر 99 طبیعی تلقی می شود.

وی با اشاره به اینکه مقادیر بین 100 تا 125 به عنوان پیش دیابت شناخته می شود و 126 به بالا تشخیص دیابت محسوب می شود، ادامه داد: پیش دیابت مرحله بسیار مهم و حساسی است که نباید نادیده گرفته شود، زیرا عوارض دیابت حتی در این مرحله نیز می تواند آغاز شود و تشخیص به موقع و مدیریت پیش دیابت نقش جدی در پیشگیری از دیابت دارد.

ضرورت تشخیص و پیگیری دقیق دیابت / چه زمانی دیابت تشخیص داده می شود؟

وی با بیان اینکه دیابت یکی از بیماری های مزمن و چندوجهی است و تشخیص و پیگیری دقیق نیازمند رویکردی جامع و علمی است، گفت: شاخص های آزمایشگاهی مختلفی برای تشخیص و ارزیابی وضعیت قند خون وجود دارد که از مهمترین آنها می توان به قند خون ناشتا و هموگلوبین A1C اشاره کرد.

این پزشک خانواده و دیابت اضافه کرد: اندازه گیری قند خون ناشتا قبل از صبحانه، مطمئن ترین شاخص اولیه برای کنترل وضعیت متابولیک بدن است و اگر این عدد زیر 99 باشد، وضعیت فرد طبیعی تلقی می شود، در حالی که محدوده 100 تا 125 نشان دهنده مرحله پیش دیابت است.

رجالی با بیان اینکه پیش دیابت مرحله بسیار مهمی است که اغلب نادیده گرفته می شود، با اشاره به اینکه ممکن است عوارض دیابت از این مرحله شروع شود، گفت: عدد 126 به بالا نشان دهنده تشخیص قطعی دیابت است.

اگر دیابت کنترل نشود، می تواند عوارض جدی مانند آسیب به رگ های خونی و اعصاب، مشکلات قلبی عروقی، بیماری های کلیوی، مشکلات بینایی و نابینایی، آسیب به پاها و افزایش خطر عفونت ایجاد کند. این عوارض با طولانی شدن مدت بیماری و سطوح بالای قند خون همراه است و مدیریت صحیح قند خون می تواند این خطرات را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

غربالگری دیابت در افراد پرخطر از جمله افراد دارای سابقه خانوادگی دیابت، افراد دارای اضافه وزن یا بالای 45 سال اهمیت ویژه ای دارد و غربالگری شامل آزمایش قند خون ناشتا، تست A1C یا تست تحمل گلوکز است و هدف آن تشخیص زودهنگام بیماری یا پیش دیابت است و تشخیص به موقع و فرصتی برای پیشگیری از پیشرفت عارضه بیماری را فراهم می کند.

تغییر سبک زندگی نقش مهمی در پیشگیری و کنترل دیابت دارد و فعالیت بدنی منظم، رژیم غذایی متعادل با کاهش مصرف قند و چربی های ناسالم، حفظ وزن مناسب و ترک سیگار می تواند خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را کاهش دهد. در بیماران دیابتی، کنترل منظم قند خون، رعایت توصیه های پزشک و مصرف داروهای تجویز شده به مدیریت بیماری کمک می کند.

دیابت یک بیماری قابل کنترل اما جدی است که بدون مراقبت مناسب می تواند عوارض جدی و طولانی مدت ایجاد کند. دانستن علائم، غربالگری منظم، کنترل قند خون و پیروی از یک سبک زندگی سالم کلید حفظ سلامتی و جلوگیری از عوارض است. افزایش آگاهی عمومی در مورد این بیماری و اقدامات پیشگیرانه می تواند نقش مهمی در کاهش بار دیابت در جامعه داشته باشد.

دیابت نه تنها قند خون را بالا می برد، بلکه می تواند زندگی روزمره و سلامت عمومی بدن را نیز تحت تأثیر قرار دهد و این بیماری می تواند عواقب پنهان و گاه جبران ناپذیری نیز داشته باشد. آگاهی از سطح طبیعی قند خون، توجه به علائم اولیه و غربالگری منظم برای پیشگیری و کنترل بیماری حیاتی است و با تغییر سبک زندگی، تغذیه مناسب و پیگیری های پزشکی می توان خطر عوارض جدی را کاهش داد و کیفیت زندگی را حفظ کرد.