به گزارش انتخابتو، ماه محرم در ایران تنها فصل عزا نیست. فصل رستاخیز بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی شهرها و روستاها است. آیین های عزاداری صدها سال است که در بسیاری از نقاط کشور ایجاد شده و امروزه علاوه بر بعد مذهبی، بخشی از میراث ناملموس و هویت محلی مردم شده است. از نخل کاری و علم گرفته تا تعزیه و آیین های روستایی خاص، هر منطقه روایت منحصر به فرد خود را از واقعه عاشورا دارد.
تعطیلات تاسوعا و عاشورا برای بسیاری از تهرانی ها فرصتی برای سفرهای کوتاه است. در حالی که برخی به زیارتگاه می روند، گروهی دیگر ترجیح می دهند در مراسم مذهبی شرکت کنند و همچنین با آداب و سنن کمتر شناخته شده مناطق مختلف آشنا شوند.
خوشبختانه شهرها و روستاهایی دو تا چهار ساعت با تهران فاصله دارند که هنوز مراسم محرم با اصالت و عظمت گذشتگان در آن برگزار می شود.
1) نارک; نخل های شهرستان محرم
در جنوب استان مرکزی و در دامنه کوه های اطراف کاشان شهر نراق قرار دارد. شهری تاریخی با رنگ و بوی متفاوت ماه محرم است. مهمترین آیین این منطقه، درختکاری است. صبح روز عاشورا ده ها مرد زیر یک سازه چوبی سیاه پوش می روند که مردم نراک آن را نماد تابوت امام حسین (ع) می دانند. به گفته محققان محلی، بیش از چهار قرن است که درخت خرمایی در خیابانهای شهر پرسه میزند و مهمترین لحظه عزاداری مردم نراق را رقم میزند.
در نراق نخل گردانی فقط یک مراسم مذهبی نیست. نشانگر همبستگی اجتماعی و مشارکت مردم شهر است. بافت تاریخی رنگارنگ نراق، خانههای قدیمی و خیابانهای سنگفرششده، فضای مراسم را چشمگیرتر کرده و بازدیدکنندگان را به قلب سنتهای چند صد ساله میبرد.
2) لذت ببرید؛ سرزمین باستانی تعزیه
شهرستان تفرش در استان مرکزی یکی از مهم ترین مراکز مطالعه ایران به شمار می رود. در ماه محرم بسیاری از روستاها و محلات این منطقه میزبان مجالس ترحیم هستند. نمایشی آیینی که با نقالی، موسیقی و بازیگری وقایع کربلا را بازآفرینی می کند. در حالی که بسیاری از شهرها تسلیت را به چند نمایش نمادین محدود می کنند، در تفرش «تسلیت» همچنان بخشی از زندگی اجتماعی مردم است. به طوری که این شهر به عنوان یکی از مهم ترین خاستگاه های تلاوت در کشور شناخته می شود.
آنچه تفرش را متمایز می کند این است که این سنت در بین نسل های مختلف ادامه دارد. بسیاری از گروه های کتابخوانی در این منطقه چندین دهه سابقه دارند و هنوز روش های سنتی اجرا را حفظ می کنند. تفرش برای علاقه مندان به فرهنگ دینی یکی از مکان های جالب در ماه محرم است.
3) آران و بیدگل; عزاداری در حاشیه کویر
در شمال استان اصفهان در محله های کاشان، آران و بیدگل واقع شده است. شهری که آیین های محرم در آن جایگاه ویژه ای دارد. دسته های عزاداری سنتی، هیئت های قدیمی و حضور گسترده مردم در این مراسم فضای متفاوتی را نسبت به شهرهای بزرگ ایجاد می کند. آداب و رسومی مانند نوشیدن یک لیوان و پخت نان از ویژگی های منحصر به فرد عزاداری در این منطقه کویری است.
نانوایان آران و بیدگل طبق آئینی سنتی، همزمان با ایام محرم الحسین، نان مخصوصی می پزند و نذری به نام نان عباسعلی در میان عزاداران حسین بن علی و عباس بن علی تهیه می کنند.
4) ابیانه; محرم در روستای Kızıl
ابیانه را بیشتر به خانه های قرمز رنگ و معماری منحصر به فردش می شناسند، اما محرم در این روستای تاریخی چهره دیگری دارد. در روزهای تاسوعا و عاشورا اهالی روستا با لباس های سنتی خود در مراسم عزاداری شرکت می کنند و فضایی را ایجاد می کنند که گویی زمان متوقف شده است. تلفیق معماری سرخ رنگ روستا با لباس های محلی و آیین های عزاداری فضایی را ایجاد می کند که در کمتر جایی از ایران می توان آن را دید.
عزاداری در ابیانه فقط یک مراسم نیست. بخشی از زندگی و هویت مردم است. حضور در این روستا در ایام محرم فرصتی است برای مشاهده پیوند عمیق سنت، مذهب و فرهنگ محلی.
5) روستای کش طالقان; عزاداری بدون طبل و زنجیر
مراسم عزاداری محرم در روستای کاش طالقان تفاوت های زیادی با عزاداری های شهرهای بزرگ دارد. از جمله این موارد است که استفاده از سازهای خاص مانند زنجیر، طبل و اطلاعات به صورت دسته جمعی چندان رایج نیست و مراسم تشییع جنازه بسیار ناب و با استفاده از اشعار شاعران بزرگ انجام می شود.
مردم اکثر روستاهای پایین طالقان در روز تاسوعای حسینی به صورت دسته جمعی و کوچک به آرامگاه امامزاده ابراهیم (ع) طالقان رفته و در صحن این بقعه به عزاداری می پردازند.
صبح روز عاشورا مردم و اهالی روستای کش ابتدا در مسجد روستا جمع می شوند و پس از تشکیل دسته عزاداری به روستای مجاور یعنی روستای کشرود و بقعه امامزاده ابراهیم علیه السلام می روند تا در صحن و صحن بیرونی آن محل به عزاداری و عزاداری بپردازند. مردم آن روستا با نذری از عزاداران استقبال می کنند.
6) زواره; شهری با سنت های قدیمی محرم
زواره یکی از قدیمی ترین شهرهای حاشیه کویر ایران است. مراسم عزاداری در این شهر سابقه ریشه ای دارد و مراسم بسیاری با حفظ ساختار سنتی برگزار می شود.
در خیابان های تاریخی زواره عزاداران در میان جمعیت پرسه می زنند و تالارهای قدیمی شهر مراسمی بر اساس سنت های چند صد ساله این منطقه برگزار می کنند. فضای تاریخی شهر، مسجد جامع قدیمی و حضور هیئت های قدیمی حال و هوای دیگری به محرم در زواره می بخشد.
7) برغان; محرم نزدیک پایتخت
برای کسانی که فرصت سفر طولانی را ندارند روستای برغان استان البرز یکی از نزدیک ترین گزینه هاست. این روستای تاریخی در ایام محرم میزبان مراسم عزاداری سنتی و دسته های محلی است. محرم در برغان رنگ و بوی عزاداری دیرینه را در روستاهای البرز حفظ کرد. اگرچه برغان آیینهای بزرگی در مقیاس شهرهای بزرگ ندارد، اما فضای صمیمی، بافت روستایی و مراسم عامیانه آن تجربهای متفاوت از محرم در فاصله کمی از تهران ارائه میدهد. تعزیه خوانی در برغان یکی از آداب همیشگی این منطقه است.
گردشگری عاشورایی تنها به شرکت در مراسم عزاداری محدود نمی شود. این نوع سفر فرصتی برای آشنایی با تنوع فرهنگی ایران است. جایی که هر منطقه ای با زبان، موسیقی، لباس و آیین های خاص خود، بیانی متفاوت از واقعه عاشورا ارائه می دهد.
در روزهای تاسوعا و عاشورا، شهرها و روستاهای اطراف تهران به صحنه ای پر جنب و جوش از سنت های چند صد ساله تبدیل می شوند. سنت هایی که هنوز در میان نسل های مختلف حفظ شده اند، بخشی از هویت فرهنگی ایران را تشکیل می دهند. شاید به همین دلیل است که سفر در این روزها علاوه بر بعد معنوی، فرصتی برای آشنایی با میراث ناملموسی است که در زمان های کوتاه تری از سال می توان آن را به وضوح و به وضوح دید.
گردآوری: الهه جعفرزاده
۴۷۲۳۲
گردآوری شده از رسانه خبر آنلاین