حسین صلاح ورزی، رئیس سابق اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران به بررسی عملکرد دولت پزشکی در 40 روز گذشته می پردازد. صلاح ورزی می گوید: در طول 40 روز جنگ همه جانبه و حمله شدید آمریکا و اسرائیل (و حمایت برخی کشورها) به ایران، بسیاری تصور می کردند که زیرساخت ها و زنجیره تامین به سرعت فلج می شود. بنزین، برق، آب و غذا در حال کمیاب شدن است و کشور با قحطی و هرج و مرج روزانه مواجه است. اما واقعیت، از منظر منصفانه و واقع بینانه، داستان دیگری بود.
بر اساس گزارش اعتماد؛ وی می افزاید: دولت نه تنها در اداره امور روزمره عملکرد قابل قبولی داشت، بلکه بار سنگین همدلی، همکاری و خویشتن داری بر دوش مردم بود. دولت درس های جنگ ایران و عراق و تجربه جنگ 12 روزه سال گذشته را از همان ساعات اولیه به کار گرفت. مخازن سوخت آسیب دیدند، پتروشیمی ها و برخی تاسیسات انرژی هدف قرار گرفتند، اما با اجرای سریع جیره بندی و توزیع هوشمند از انبارهای پراکنده استراتژیک، از صف های طولانی در پمپ بنزین ها جلوگیری شد و بنزین همچنان در دسترس بود.
صلاح ورزی ادامه می دهد: با وجود تهدید مستقیم، شبکه برق به دلیل به هم ریختگی نیروگاه ها، سفت کاری و مدیریت مصرف دچار قطعی گسترده نشد. دستگاه های تصفیه آب و آب شهری و تصفیه خانه ها نیز تقریباً بدون اختلال جدی عمل کردند. در بخش مواد غذایی و کالاهای اساسی، ذخایر انبار (گندم، نهاده های دامی و اقلام استراتژیک) کافی بوده و واردات از بنادر شمالی و جنوبی ادامه دارد. نه تنها بازار روز فلج نشد، کالاهای ضروری «به وفور» در قفسه ها باقی ماندند و کمبودهای احتمالی به سرعت شناسایی و برطرف شد.
رئیس سابق اتاق بازرگانی، صنعت، معدن و کشاورزی ایران درباره آمار رسمی تورم چنین می گوید: تورم اندکی افزایش یافت اما کنترل قیمت و ثبات بازار مانع از بحران اجتماعی شد. درآمد کوتاه مدت نفت تا حدی با افزایش جهانی قیمت ها جبران شد. به صراحت بگویم، پیش بینی «فلج لجستیکی و اداری کشور» محقق نشد. از منظر تسلیحاتی، این تاب آوری حاصل برنامه ریزی عملیاتی (به ویژه وزارتخانه های اقتصادی) بود و نشان داد که اقتصاد مقاومتی حداقل در کوتاه مدت عملاً جواب داده است. اما نقاط ضعفی هم داشت. موفقیت بر اساس ذخایر قبل از جنگ بود تا تولید جدید. وی می افزاید: هزینه بازسازی زیرساخت های آسیب دیده سنگین است و آثار بلندمدت (کاهش تولید ناخالص داخلی، فشار بر ریال و تورم پس از جنگ) همچنان وجود دارد. گاهی اوقات شفافیت کامل در انتشار آمار وجود نداشت.
در همین حال، رئیس سابق اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران همچنان یادآور می شود که نقش مردم به همان اندازه مهم است. برخلاف انتظار مهاجمان و برخی تحلیلگران که انتظار «حمله به فروشگاهها، احتکار گسترده و هرج و مرج شبیه قحطی» را داشتند، مردم ایران عمدتاً آرام، فهمیده و همکاری کردند. در ابتدا خریدهای فوری وجود داشت، اما به سرعت کاهش یافت و به احتکار وحشت تبدیل نشد. صف ها زیاد نبود، بازار سیاهی شکل نگرفته بود و همکاری محله ای و محلی (از سهمیه بندی تا کمک به نیازمندان و سالمندان) مشهود بود.
او می گوید: این محدودیت جمعی دقیقا همان چیزی است که زنجیره تامین را زنده نگه داشته و از فشار بر دولت کاسته است. مردم در بحران نشان دادند که «همکاری» فقط یک شعار نیست، بلکه یک ارزش زنده است. صلاح ورزی تاکید می کند: در مجموع عملکرد دولت در اداره امور روزمره «خوب و قابل قبول» بوده است. این کامل نیست، اما موثر و آموزنده است. علاوه بر این، اتحاد مردم بدون طمع و تهاجم بخش مهمی از این موفقیت بود. این تجربه ثابت کرد که تاب آوری واقعی ترکیبی از برنامه ریزی دولتی و فرهنگ جمعی است.
وی در پایان می گوید: اکنون که آتش بس حاصل شده، وقت آن است که از این درس ها برای بازسازی و تحکیم پایه های اقتصاد استفاده کنیم تا این گونه مقاومت ها در آینده هزینه کمتری داشته باشد.
تاریخچه را بررسی کنید
پس از شروع جنگ در صبح روز 18 اسفند 1404، بازدید مردم از نانوایی ها، سوپرمارکت ها و اغذیه فروشی ها و همچنین مراکز میوه و تره بار در تهران و سایر نقاط کشور بیش از پیش افزایش یافت. اما پس از چند روز ترافیک سنگین در نانوایی ها، سوپرمارکت ها، مغازه ها و حتی مراکز میوه و تره بار در تهران کاهش یافت. به طوری که برخی از نانوایی های سطح شهر از مشتریان خود خواستند به جای خرید روزانه و برای انبار خود، مقدار کمی نان بخرند.
البته از ابتدای جنگ بار ترافیکی برای تامین غذا و نیازهای اولیه مردم از تهران به شهرهای شمال و یا سایر نقاط کشور که مسافر پذیرایی می کردند منتقل شد. تحقیقات «تراست» نشان می دهد که با وجود تراکم مسافر، کمبود غذا و نان در شهرها و روستاهای کشور وجود ندارد. زیرا توزیع نیازهای اولیه به ویژه آرد در سراسر کشور گسترده بود.
با توجه به تراکم بالای مسافر در برخی مناطق، نانوایی ها روزانه 25 تا 35 قطعه نان به متقاضیان می فروختند. این سقف برای توزیع نان بین تمامی متقاضیان تعیین شد. حمیدریزا رستگار رئیس اتاق اصناف تهران در روزهای اول جنگ با تاکید بر ذخیره سازی کافی مایحتاج اولیه و آرد اعلام کرد که نگرانی برای تامین مایحتاج اولیه و نان وجود ندارد و محدودیتی برای توزیع آرد به نانوایی ها وجود ندارد.
حسین فرهادی، عضو هیئت مدیره و سخنگوی کانون بانکداران در همان روز در بیانیهای اعلام کرد که کشور بهویژه تهران از نظر تامین و ذخایر مشکل جدی ندارد و شبکه توزیع با تمام ظرفیت کار میکند. وی همچنین افزایش تقاضا را به دلیل تنش و تشویش عمومی در روزهای اول جنگ تایید کرد، اما اظهار داشت: برنامهریزیهای دولت و فعالان بخش خصوصی از بحران در بازار جلوگیری میکند.
بر اساس داده های موجود، قبل از جنگ، دولت کالاهای اساسی مصرفی مانند برنج و سایر اقلام پرمصرف را از منابع مختلف وارد می کرد و در انبارها نگهداری می کرد. بنابراین در طول این مدت طبق گزارش های رسمی، موجودی کالا در بخش دولتی و شبکه بانکی در سطح قابل قبولی بوده و فرآیند توزیع بدون وقفه انجام شده است.