یک مطالعه جدید نشان داده است که کاشت درختان عظیم در چین یکی از بزرگترین و خشک ترین بیابان های جهان را به یک مخزن کربن تبدیل کرده است. این بدان معناست که این منطقه اکنون کربن بیشتری را از اتمسفر نسبت به ساطع خود جذب می کند.
صحرای تاکلاماکان کمی بزرگتر از ایالت مونتانا است و مساحتی در حدود 337000 کیلومتر مربع دارد. این بیابان توسط کوه های بلند احاطه شده است که از رسیدن هوای مرطوب به آن در بیشتر ایام سال جلوگیری می کند و شرایط بسیار خشکی را ایجاد می کند که برای اکثر گیاهان بسیار سخت و نامطلوب است.
اما در چند دهه گذشته، چین جنگل های عظیمی را در حاشیه تاکلامکان کاشته است و یک مطالعه جدید نشان می دهد که این رویکرد کارآمد است.
یوک یونگ، استاد علوم سیارهای، یکی از نویسندگان این مطالعه، گفت: «برای اولین بار، ما دریافتیم که مداخله انسان محور میتواند به طور موثر جذب کربن را حتی در خشکترین مناظر افزایش دهد. این یافته ظرفیت تبدیل یک بیابان به ذخایر کربن و توقف بیابان زایی را نشان می دهد.
بر اساس این تحقیقات، بیش از 95 درصد از کویر تکلامکان پوشیده از باتلاق است و به همین دلیل برای مدت طولانی به عنوان یک «خلاء بیولوژیکی» به حساب می آمد. این بیابان از دهه 1950 همزمان با شهرنشینی انبوه و گسترش کشاورزی در چین در حال گسترش بوده است. این تبدیل زمین های طبیعی شرایط را برای افزایش طوفان های شن فراهم کرد. طوفان ها که اغلب خاک را می برد و ماسه را جایگزین آن می کند، باعث تخریب زمین و بیابان زایی می شود.
در سال 1978، چین “برنامه کمربند حفاظتی سه شمالی” را اجرا کرد. پروژه ای عظیم در زمینه مهندسی زیست محیطی که هدف آن کند کردن روند بیابان زایی است. هدف از این طرح که «دیوار سبز بزرگ» نیز نامیده میشود، کاشت میلیاردها درخت در حاشیه بیابانهای تاکلاماکان و گوبی تا سال ۲۰۵۰ بود که تاکنون بیش از ۶۶ میلیارد درخت در شمال چین کاشته شده است، اما کارشناسان در مورد اینکه آیا دیوار سبز به میزان قابل توجهی فراوانی طوفانهای شن را کاهش داده است، اختلاف نظر دارند.
در سال 2024، چین پوشش گیاهی کامل صحرای تاکلامکان را تکمیل کرد و محققان میگویند این تلاش باعث تثبیت تپهها و افزایش پوشش جنگلی این کشور از 10 درصد مساحت سطح آن در سال 1949 به بیش از 25 درصد امروز شد.
از ماشین آلات سنگین برای تسطیح تپه های شنی در مناطق حومه تاکلامکان استفاده می شود، جایی که چین قصد دارد درختان و درختچه ها را بکارد.
اکنون دانشمندان دریافتهاند که پوشش گیاهی وسیع اطراف صحرای تاکلامکان بیش از آنکه در جو آزاد شود، دی اکسید کربن را جذب میکند. این بدان معنی است که تاکلامکان می تواند به یک سینک کربن پایدار تبدیل شود.
محققان داده های ماهواره ای در مورد بارش، پوشش گیاهی، فتوسنتز و شار CO2 در صحرای تاکلامکان در 25 سال گذشته و همچنین مشاهدات زمینی انواع مختلف پوشش گیاهی را تجزیه و تحلیل کردند. آنها همچنین از سیستم ردیابی کربن اداره ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده استفاده کردند. سیستمی که منابع و غرق CO2 را در مقیاس جهانی مدل سازی می کند تا یافته های خود را تقویت کند.
نتایج این مطالعه که در 19 ژانویه در مجله PNAS منتشر شد، روند بلندمدت گسترش پوشش گیاهی و افزایش جذب CO2 در لبه بیابان را نشان داد. این از نظر زمانی و مکانی با اجرای پروژه دیوار سبز بزرگ مصادف است.
پوشش گیاهی اطراف کویر تکلامکان باعث افزایش و افزایش فتوسنتز و جذب CO2 شد
در دوره مورد بررسی، میزان بارندگی در فصل بارندگی کویر تکلامکان (تیر تا شهریور) 2.5 برابر بیشتر از فصل خشک با میانگین ماهانه 16 میلی متر بوده است. باران باعث افزایش پوشش گیاهی، سرسبزی و فتوسنتز در لبه بیابان شد و در نتیجه میزان CO2 در بیابان از 416 قسمت در میلیون در فصل خشک به 413 قسمت در میلیون در فصل مرطوب کاهش یافت.
مطالعات قبلی نشان دادهاند که صحرای تاکلامکان میتواند یک مخزن کربن باشد، اما این مطالعات بر روی CO2 جذب شده توسط شنهای بیابان متمرکز شدهاند. همچنین نشان داده شده است که شن و ماسه ذخیره کربن پایدار در شرایط تغییرات آب و هوایی نیست. زیرا افزایش دما ممکن است باعث انبساط هوای شن و در نتیجه انتشار CO2 بیشتری شود.
یونگ می گوید: «طبق نتایج این مطالعه، صحرای تاکلاماکان اولین مدل موفقی است که امکان تبدیل یک بیابان به مخزن کربن را نشان می دهد، البته فقط در اطراف آن.
توانایی دیوار سبز در کند کردن بیابانزایی هنوز نامشخص است، اما نقش آن به عنوان یک مخزن کربن میتواند الگویی ارزشمند برای سایر مناطق بیابانی باشد.