صبح دیروز حوالی ساعت 07:00 نور طبیعی شهر تهران به شدت کاهش یافت و با شروع بارندگی، “قطره های سیاه” روی لباس خودروها و عابران پایتخت ریزش کرد. پس از پایان بارندگی، دود غلیظی فضای تهران را پر کرد. ابرهای سیاه انگار تهران را پوشانده بود. همچنین شهروندان کرج از دود غلیظی در آسمان این شهر خبر دادند. این دود که بعدها مشخص شد کربن سیاه است، بر اثر انفجار 3 انبار نفت در تهران و یک انبار نفت در کرج متاثر شد. متخصصان بیماری های قفسه سینه تاکید می کنند که همه افراد در شرایط فعلی به دلیل وجود آلاینده های موجود در هوا از خانه خارج نشوند و از احتمال تداوم این هوای آلوده حداقل تا ۷۲ ساعت اطلاع رسانی می کنند.
به گزارش دنیای اقتصاد، پدیده صبح دیروز در تهران به صورت «کاهش بسیار شدید نور طبیعی روز» و همچنین «باران سیاه» حاکی از آن است که ترکیب لایههای «دود غلیظ آتشسوزی در انبارهای نفت از شب گذشته» و «ابرهای بزرگ در آسمان» باعث کاهش میزان نور خورشید شده است. این افت تشعشعات در غرب و جنوب تهران که آتش سوزی و ستون های دود وجود داشت بیشتر بود.
باران سیاهی که صبح دیروز در تهران بارید باعث شد لایه ای از “قطره های سیاه” روی کاپوت خودروهای سفید پارک شده در خیابان های شهر شکل بگیرد. این لایه سیاه بیشتر در قسمت صندوق عقب خودروها قرار دارد. این وضعیت ناشی از «دوده یا کربن سیاه» در هوای تهران است. آتش سوزی انبار نفت باعث انتشار تعدادی آلاینده هوا، عمدتاً «ذرات کربن سیاه»، «مونوکسید کربن (CO)»، «دی اکسید گوگرد» و «اکسیدهای نیتروژن» و همچنین ترکیبات آلی فرار می شود.
وجود “دود” در هوا دود سیاه غلیظی است که همچنان ادامه دارد و ستونی از دود را در جایی که آتش دیشب بود تشکیل می دهد. حتی اگر پشت ابر باشد. بارانی که صبح دیروز در تهران بارید با «دوده» آمیخته شد و شرایطی را به وجود آورد که کارشناسان محیط زیست آن را «باران اسیدی» می نامند. این الگوی بارش از یک سو به دلیل ترکیب با «دوده» قطرات سیاه رنگی را به زمین می آورد و از سوی دیگر مواد شیمیایی مختلفی مانند گازهای SO2 و NO2 را با خود می آورد. تابلوهای «اخطار آلودگی هوا» در تهران طبق معمول اعدادی را نشان می دهد که با «عقل سلیم» سازگاری ندارد. وجود دود حاصل از احتراق روغن باعث افزایش غلظت PM2.5 و PM10 در هوا می شود. اما شاخص آلودگی 107 است که به نظر می رسد «کمتر از آنچه باید باشد».
شرایط بحرانی به مدت 72 ساعت ادامه دارد
مریم زارع فوق تخصص ریه با تایید بالا بودن آلاینده ها در هوای تهران و کرج به همه شهروندان توصیه کرد در صورت لزوم از منازل خارج نشوند. وی ادامه داد: با توجه به شرایط جوی و گرد و غبار سیاهی که سطح شهر را فرا گرفته است، طبیعتا میزان آلاینده ها در هوای تهران بالاست و در واقع تهویه مطبوع برای همه گروه ها خطرناک است و حتی افراد سالم نیز نباید از خانه خارج شوند.
وی ادامه داد: در شرایط عادی بیشتر آلودگی هوای تهران مربوط به انتشار آلاینده های ناشی از سوخت های فسیلی است. پس از انفجار بسیاری از انبارهای نفت در تهران و کرج، بخش قابل توجهی از آلاینده های ناشی از سوخت های فسیلی در هوا مخلوط شد. آلاینده های اصلی سوزاندن سوخت های فسیلی (نفت) عبارتند از: گازهای سمی مانند مونوکسید کربن، دی اکسید کربن، دی اکسید نیتروژن و دی اکسید گوگرد. در عین حال، سوزاندن این سوختهای فسیلی باعث انتشار ذرات معلق در هوا نیز میشود. این ذرات را می توان بر اساس اندازه خود به دو دسته تقسیم کرد: ذرات معلق کوچکتر از 2.5 میکرون (PM2.5) و ذرات معلق کوچکتر از 10 میکرون (PM10). این در حالی است که در شرایط فعلی هوای تهران با دوده (کربن سیاه) انباشته شده است و دود سیاه فعلی نیز همان کربن سیاه است، اما در سال های اخیر چنین آلاینده هایی در هوای تهران وجود نداشته است. هیدروکربن ها، ترکیبات آلی سمی مانند بنزن، تولوئن، فرمالدئید و آکرولیت و نیکل، سرب و… فلزات سنگین نیز از سوختن روغن ساطع می شوند. طبیعتا با توجه به انفجارهای کنونی تمامی آلاینده های ذکر شده در هوای تهران و کرج وجود دارد.
زارع بیان کرد: استنشاق این گازها می تواند منجر به مرگ افراد مبتلا به بیماری های قلبی و ریوی و همچنین احتمال بروز مشکلات تنفسی در افراد سالم شود، بنابراین توصیه اصلی به همه شهروندان این است که از خانه خارج نشوند. عوارض جانبی اولیه این آلاینده ها شامل علائم جدی مانند سوزش در بینی و گلو، سرفه، تنگی نفس و کاهش اکسیژن است که باعث می شود فرد بلافاصله به بیمارستان مراجعه کند. به بیماران تنفسی توصیه می شود در صورت احساس تنگی نفس در این مواقع دوز اسپری را دو برابر کنند. وی ادامه داد: اگر به هر دلیلی مجبور به خروج از منزل و بیرون از منزل هستید، توصیه می شود بعد از بازگشت به منزل، ناحیه بینی، دهان و گلو را با آب گرم بشویید تا آلودگی ها به صورت ذرات درشت از دهان و بینی جدا شده و با تنفس بعدی وارد دهان یا بینی نشوند. همچنین استفاده از آنتی اکسیدان ها و شیر فراوان توصیه می شود.
زارع در خصوص تاثیر باران اسیدی و ابرهای موجود بر هوای پایتخت گفت: وجود ابر در آسمان به دلیل عدم وزش باد شدید کار را با مشکل مواجه می کند و خروج آلاینده ها از هوا را کند می کند اما بارش باران در کاهش آلاینده های هوا موثر است و زمانی که بعد از بارندگی باد وجود داشته باشد تاثیر آن بیشتر است. اما باید تاکید کرد که بارندگی فعلی عادی نبوده و به شدت خطرناک است. بنابراین، اگر در هنگام باران اسیدی یا در مواقع ضروری خانه را ترک می کنید، سعی کنید از خانه خارج نشوید. لباس هایی که با آب باران در تماس هستند باید شسته شوند و سطح پوست به خصوص پوست صورت و چشم ها با این باران تماس نگیرد. بنابراین، اگر در هنگام باران اسیدی قصد خروج از خانه را دارید، از چتر، کلاه ماسک، لباس های کاملاً پوشیده و دستکش استفاده کنید و پس از بازگشت، تمام لباس ها و چتر خود را بشویید. درصد بسیار زیادی از این آلاینده ها سرطان زا هستند و برخی از آنها از طریق پوست جذب بدن می شوند و از این رو تماس با این باران اسیدی باعث سرطان پوست، سرطان ریه و غیره می شود.
این فوق تخصص ریه بر لزوم استفاده از ماسک N95 هنگام خروج از منزل در شرایط فعلی تاکید کرد و گفت: ماسک ها قابل استفاده مجدد نیستند و پس از بازگشت به منزل باید ماسک را دور بیندازید و دفعه بعد که بیرون رفتید از ماسک جدید استفاده کنید. مریم زارع در خصوص مقایسه و عواقب این انفجار با انفجاری که در جنگ 12 روزه قبل در انبار نفت شهران رخ داد، گفت: در جنگ 12 روزه تنها یک انبار نفت منفجر شد اما این بار به دلیل انفجار 3 انبار نفت در تهران و یک انبار نفت در کرج، حجم آب و هوا بسیار بیشتر و غیرقابلتر خواهد بود.
وی ادامه داد: در خوشبینانه ترین حالت، میزان آلاینده های موجود در هوا تا 3 روز آینده در حد خطرناک فعلی باقی می ماند. اگر باران و باد شدیدی ببارد و انفجار بزرگ جدیدی رخ ندهد، پس از گذشت 3 روز بحرانی اول، به تدریج از میزان آلاینده های هوا کاسته می شود. این فوق تخصص ریه تاکید کرد: بیماران قلبی و ریوی در صورت امکان از شهر تهران خارج شده و به مکانی با شرایط آب و هوایی بهتر بروند. از آنجایی که تعداد روزهایی که تهران با نرخ فعلی آلوده می ماند مشخص نیست، خروج از شهر برای سلامت بیماران قلبی و ریوی مفید است.
محافظت در برابر باران اسیدی سمی
سازمان هلال احمر صبح دیروز اطلاعیه ای در خصوص نحوه حفاظت در برابر باران اسیدی منتشر کرد. در این اطلاعیه آمده است: انفجار مخازن نفت باعث ورود مقادیر زیادی هیدروکربن های سمی و ترکیبات اکسیدهای گوگرد و نیتروژن به جو و ابرها می شود که به این معنی است که باران حاصل از آن در صورت بارندگی بسیار خطرناک بوده و خاصیت اسیدی قوی دارد (این پدیده می تواند باعث سوختگی شیمیایی پوست و آسیب جدی به ریه ها شود).
هنگامی که پس از انفجار نفت باران می بارد، هرگز از خانه خارج نشوید و تمام دهانه ها را با یک پارچه مرطوب بپوشانید. اگر در هوای آزاد تعجب کردید، فوراً در زیر سقف های بتنی یا فلزی پناه بگیرید و از پناه گرفتن در زیر درختان خودداری کنید. اگر باران با پوست شما تماس پیدا کرد، ناحیه مورد نظر را مالش ندهید و فقط با آب سرد مداوم بشویید. لباس هایی که در اثر این باران لکه دار شده اند را فورا عوض کنید و در یک کیسه دربسته قرار دهید. از ماسک های فیلتر ترجیحا N95 یا ماسک های لایه کربنی استفاده کنید. از استفاده از آب چاه های باز یا مخازن ذخیره آب باران در مناطق نزدیک به فوران خودداری کنید. فیدهای آنها را خاموش کنید. اگر تحریک شدید تنفسی، سرفه خشک مداوم یا تاری دید را تجربه کردید، فورا به پزشک مراجعه کنید. پس از پایان بارندگی، سطوح بیرونی و خودروها را با فشار آب بالا بشویید تا از خشک شدن رسوبات سمی جلوگیری کنید.