آخرین قرعه کشی سایپا در شرایطی رقم خورد که اختلاف قابل توجه قیمت کارخانه و بازار بار دیگر فروش خودروسازان را به کانون تقاضای سرمایه تبدیل کرد. به گفته نماینده این شرکت بیش از دو میلیون و چهار هزار نفر برای خرید دو مدل چانگان ثبت نام کرده اند. مجموع عرضه این دو خودرو تنها 220 دستگاه بوده است. در واقع، این نسبت به وضوح عمق عدم تعادل در بازار خودرو را نشان می دهد.
به گزارش ایران، محصولات مورد نظر در سه طرح عادی برای جوانان جامعه و جایگزینی خودروهای فرسوده عرضه شد. در مجموع 100 مدل CS55 (441P) و 120 مدل CS35 (421P) برای فروش در نظر گرفته شد. وقتی تعداد درخواست ها را بر مقدار عرضه تقسیم می کنیم، به طور متوسط برای هر خودرو 9000 نفر برای قرعه کشی صف می کشند. نسبتی که در عمل شانس موفقیت را تا حد ناچیز کاهش می دهد.
بنابراین، چه عواملی باعث شد تا نقش واسطهها دوباره در بازار خودرو مطرح شود؟ وقتی رفتار متقاضیان بررسی می شود، مشاهده می شود که دو عامل اصلی در تشکیل این صف متراکم نقش دارند. اول، حاشیه سود جدی ناشی از تفاوت بین قیمت کارخانه و قیمت بازار آزاد است.
برآوردها نشان می دهد که تفاوت قیمت برای برخی از مدل های عرضه شده از جمله Changan 441P به نزدیک به 100 درصد می رسد. بنابراین اگر خریدار برنده شود، می تواند خودرویی را که خریده است در بازار آزاد تقریباً دو برابر قیمت کارخانه یا سود میلیونی بفروشد. در واقع چنین شکافی انگیزه قوی برای ورود تقاضای غیرمصرفی و سرمایه ای ایجاد می کند.
عامل دوم تغییر شرایط ثبت نام است. در این مدت، الزام به مسدود کردن وجوه در حساب پروکسی حذف شد. شرایطی که در دوره های قبل به عنوان فیلتر عمل می کرد و با الزام به مسدودسازی مبالغ، برخی متقاضیان را که نقدینگی کافی نداشتند، از روند رقابتی خارج می کرد.
کارشناسان بازار خودرو معتقدند یکی از ریشه های اصلی تشکیل صف های میلیونی در طرح های فروش، عرضه قطره چکانی است. زمانی که خودروسازان خودروها را به تعداد محدود و به صورت متناوب متناسب با ظرفیت تولید روانه بازار می کنند، به جای عرضه مداوم، پیام روشنی به بازار داده می شود، یعنی محصول کمیاب است.
همین سیگنال تقاضا برای سرمایه را تحریک می کند و خودرو را از یک محصول مصرفی به وسیله ای برای حفظ ارزش یا کسب سود کوتاه مدت تبدیل می کند. بنابراین صف 9 هزار نفری برای هر خودرو بازتابی از عدم تعادل ساختاری در بازار خودرو است نه انفجار تولید. این عدم تعادل احتمالا تا اصلاح کاهش عرضه خودرو و کاهش فاصله بازار تا کارخانه ادامه خواهد داشت.