علی سنتی: مردم می پرسند چطور فردی مثل بابک زنجانی آزاد شد؟

تشدید اعتراضات مردمی به افزایش شدید قیمت ارز و سکه؛ این اعتراضات توسط دولت چهاردهم به رسمیت شناخته شد و مسعود بیزیمیان در اقدامی بی سابقه به وزیر کشور دستور داد تا با نمایندگان معترضان مذاکره کند.

به گزارش خبرآنلاین، رئیس جمهور در توئیتی نوشت: معیشت مردم دغدغه همه روزه من است، برای اصلاح نظام پولی و بانکی و حفظ قدرت خرید مردم اقدامات اساسی داریم و به وزیر کشور دستور داده ام با گفت و گو با نمایندگان معترضان به مطالبات موجه آنان گوش فرا دهد تا دولت با تمام توان نسبت به رفع مشکلات اقدام کند و پاسخگو باشد.

این در حالی است که برخی از شخصیت های سیاسی آخرین اعتراضات را با اعتراضات دی ماه 1395 مقایسه می کنند و آنها را سازمان یافته می دانند. همانطور که حمیدرضا جلایی پور، فعال سیاسی اصلاح طلب در مصاحبه ای اشاره و تاکید کرد؛ اعتراضات در روز 96 و روز 1404 از دو جهت مشابه بود.

این در حالی است که علی سنتی، وزیر ارشاد دولت یازدهم نیز در مصاحبه ای این تحلیل را رد می کند و می گوید: شرایط کنونی با اتفاقات سال 1395 متفاوت است، آن زمان مشخص بود که مبتکران چه کسانی بودند و چه کسانی از درون شروع کردند و موضوع از کنترل خارج شد و به اعتراض در سراسر کشور منجر شد.

وی درباره اعتراضات اخیر می گوید: بخشی از گلایه ها هم نارضایتی های اجتماعی است، دولت آقای مزیکیان با شعار رفع فیلترینگ شروع به کار کرد و با اینکه دو سال می گذرد نتوانست یک کار خیلی ساده مثل رفع فیلتر را انجام دهد، اینکه دولت جلوی اجرای قانون عفاف را می گیرد، قابل تقدیر است، اما همچنان گروه های عفاف و عفت فشار می آورند.

مشروح گفت و گوی علی سنتی، وزیر ارشاد دولت یازدهم را در زیر می خوانید؛

اتفاقات اخیر و اعتراضات مردمی را چگونه ارزیابی می کنید؟ به نظر شما وظیفه دولت در قبال اعتراضات مردمی چیست و چگونه باید مطالبات مردم را اجرا کند؟

ریشه وقایع اخیر روشن است. طی دو دهه اخیر، کشور با تحریم های وحشیانه مواجه بوده و وضعیت اقتصادی آن به طور فزاینده ای به سمت بحران پیش رفته است. به ویژه پس از روی کار آمدن ترامپ در دوره دوم ریاست جمهوری خود، ما در وضعیت سختی در فروش نفت قرار داریم. مشتریان نفت محدود هستند و به دلیل عدم ارتباط با سیستم بانکی جهانی نمی توانیم به راحتی پول دریافت کنیم.

بخشی از این را باید به عنوان کالا از کشورهای واردکننده نفت تهیه کنیم و بخشی از آن را از طریق بورس، تراست و شرکت های گارانتی دریافت می کنیم. در واقع ما نفت را ارزان می فروشیم و تا پول نفت دریافت می شود، چند دستی می چرخند و هر کدام بابت کاری که انجام می دهند حقوق می گیرند. به همین دلیل درآمد نفتی کشور کاهش چشمگیری داشته است.

عمده مشکلات ناشی از تحریم، عدم فروش نفت و البته ناکافی بودن منابع ارزی، محدودیت های ارزی باعث کاهش سایر درآمدها از جمله درآمدهای مالیاتی شد. زیرا زمانی که کالاهای کمتری وارد کشور شود و نرخ ارز افزایش یابد، بنگاه ها با مشکل مواجه می شوند و مالیات و عوارض گمرکی نیز کاهش می یابد.

از سوی دیگر، هزینه ها به طور مداوم در حال افزایش است. هر ساله حقوق کارکنان دولت، مستمری بگیران و مستمری بگیران حداقل 20 درصد افزایش می یابد و همچنین هزینه های جاری کشور، دستگاه های اجرایی و هزینه های پروژه های عمرانی نیز افزایش می یابد. در حال حاضر هزاران پروژه ناتمام در کشور وجود دارد که دولت آنها را در اولویت اجرا قرار داده است.

بنابراین هزینه ها نسبت به درآمد افزایش چشمگیری داشته است. در نتیجه این شرایط، دولت به استقراض از بانک مرکزی روی آورد. به عبارت دیگر پول های بی پشت و رو چاپ می شود و به بازار می آید و ارزش پول ملی مدام کاهش می یابد. در نتیجه قیمت تمام اجناس افزایش می یابد و قدرت خرید مردم کاهش می یابد و مجبورند برای خرید کالا هزینه بیشتری کنند.

اعتراض برخی از بازاریابان به طور کلی موجه است

واضح است که تورم بیشترین فشار را بر افراد آسیب پذیر وارد می کند. متأسفانه، حتی طبقه متوسط ​​هم اکنون میزهای کوچکتری دارد و به طور فزاینده ای به زیر خط فقر می رسد. مشکلات اقتصادی و مالی باعث شد برخی از مردم برای اعتراض به خیابان ها بیایند. از طرفی صاحبان مشاغل نمی دانند محصول خود را به چه قیمتی بفروشند زیرا اگر روز بعد می خواستند همان کالا را بخرند به دلیل افزایش قیمت ارز باید آن را با قیمت بالاتری خریداری می کردند و کسب و کارها به دلیل کاهش قدرت خرید مردم دچار رکود می شوند.

اعتراض برخی از بازاریابان به طور کلی موجه است. برخی با حضور در خیابان ها اعتراض مسالمت آمیز دارند. از سوی دیگر عوامل خارجی نیز وارد عمل شدند. عناصر خارج از کشور به دنبال فرصتی بودند تا از آب گل آلود بیرون بیایند و به اعتراضات دامن بزنند. شبکه‌های تلویزیونی خارجی مانند اینترنشنال و بی‌بی‌سی و برخی شبکه‌های اجتماعی در دسترس عموم سعی دارند به این اعتراضات دامن بزنند.

در برخی موارد کلیپ های اعتراضی منتشر شده در شبکه های اجتماعی کاملا جعلی و دستکاری شده است. به عنوان مثال، تظاهرات هایی وجود داشت که در آن مردم برای حمایت از رژیم به خیابان ها آمدند و صدا و محتوای خود را تغییر دادند و شعارهای ضد نظام علیه رژیم سر دادند. بنابراین، باید مراقب بود و فریب کسانی را که سعی در انحراف اعتراضات دارند، نخورد. افراد فریبکاری هستند که برای ایجاد ناآرامی از خارج پول می گیرند.

برخی از قربانیان نیز بزه دیدگی اجتماعی هستند.

از سوی دیگر، دولت باید مشکلات را با مهربانی حل کند. دولت مشکل ارزی دارد، نمی تواند به بازار پول تزریق کند و نرخ ارز را کاهش دهد و از نظر ریالی هم مشکل دارد. بحث همسان سازی حقوق بازنشستگان با حقوق کارگران بیش از دو سال است که تصویب شده اما دولت به دلیل نداشتن منابع کافی نتوانسته آن را اجرایی کند. با این حال باید حداقل تدابیری اتخاذ شود تا رضایت نسبی جامعه تامین شود.

برخی از نارضایتی ها نیز نارضایتی های اجتماعی هستند. دولت آقای مزیکیان با شعار رفع فیلتر پا به میدان گذاشت و با اینکه دو سال از آن می گذرد، نتوانسته حتی یک کار خیلی ساده مثل رفع فیلتر را انجام دهد. اینکه دولت از اجرای قانون عفاف و حجاب جلوگیری می کند قابل تقدیر است اما گروه هایی هم هستند که سروصدا به دولت فشار می آورند.

مبارزه با فساد باید با جدیت دنبال شود. یکی از دلایل نارضایتی مردم این است که فساد در نهادهای مختلف از شهرداری گرفته تا سایر نهادهای اداری نهادینه شده است. مردم هر روز با این کارها سروکار دارند و بیشتر کارشان بدون رشوه انجام نمی شود. این امر باعث نارضایتی گسترده شد.

به نظر من، اگرچه برای اصلاحات دیر شده است، اما هنوز فرصت هایی برای مبارزه با فساد وجود دارد. آنها می پرسند فردی مثل بابک زنجانی که به اعدام محکوم شده بود چگونه آزاد شد؟ سرنوشت کسانی که به جرم اختلاس 8.2 میلیارد دلاری در پرونده چای دباش دستگیر شدند چه شد؟ دو وزیر در این پرونده کجا محکوم به زندان هستند؟ اینها مسائلی است که سؤالاتی را در بین مردم ایجاد می کند و اگر دولت و نظام به صورت شفاف به آن رسیدگی کند، می تواند تا حدودی از نارضایتی ها بکاهد.

البته دولت در حوادث اخیر با مردم برخورد درستی داشته و معتقد است که باید با مردم صحبت کند، نیروهای امنیتی با معترضان با مهربانی برخورد کرده اند و دولت حق مردم را برای اعتراض مسالمت آمیز به رسمیت شناخته است.

مردم ناراضی چاره ای جز حضور در خیابان ها نداشتند

با توجه به اینکه کشور در شرایط خاصی قرار دارد و زمزمه هایی مبنی بر آغاز جنگ به گوش می رسد، وظیفه مردم در قبال دولت چیست؟

مردم ناراضی چاره ای جز حضور در خیابان ها نداشتند. بسیاری از آنها به استخوان بریده اند و منتظرند تا سیستم خواسته های آنها را برآورده کند.

شرایط فعلی با اتفاقات سال 2016 متفاوت است

تحلیل هایی وجود دارد که اعتراضات اخیر را با اعتراضات ژانویه 2016 مقایسه می کند و نشان می دهد که آنها با هدف سرنگونی دولت سازماندهی شده اند. تحلیل شما چیست؟

من چنین تحلیلی ندارم. شرایط کنونی با اتفاقات سال 1395 متفاوت است، در آن زمان مشخص بود که چه کسی آن را شروع کرد، چه کسی آن را از درون شروع کرد و موضوع از کنترل آنها خارج شد و اعتراضاتی را در سراسر کشور به دنبال داشت. مشکل امروز مشکلات معیشتی و اقتصادی است که بسیاری از مردم روزانه با آن مواجه هستند.

حدس شما چیست؟ دولت واکنش نسبتا مثبت و بی سابقه ای نشان داد و با نمایندگان معترضان دیدار کرد. آیا این می تواند به معنای تغییر رویکرد باشد؟

البته این رویکرد در روابط عمومی بسیار مثبت است، اما باید اقدامات ذکر شده انجام شود، در غیر این صورت ممکن است اعتراضات به شهرهای دیگر کشور هم سرایت کند.