“سر سایه” کار خود را با بازی در نقش “سایه” در پرده بزرگ به مدت نیم قرن آغاز کرد. از «آقای هالو» تا «شاه نکش» با چهره استخوانی و نگاه چشمگیرش

به گزارش خبرگزاری انتخابتو، عنایت بخشی به قول خودش در مصاحبه تصویری خود با موزه سینمای ایران (1387) «در یکی از روستاهای طالقان» به دنیا آمد، روستایی با مزارع و باغ های فراوان و هوای خوب. او از نوجوانی به بازیگری علاقه داشت و من یکی از علاقه مندان به تعزیه بودم. اسماعیل حلاج و فریدون نوری از دوستان دوران مدرسه و بازیگران آثار بخشی در آن سال ها بودند. عنایت بخشی حضور در صحنه واقعی تئاتر را با حضور در کلاس های حمید سااریگیان و پس از مدتی بازی در کنار عباس جوانمرد تجربه کرد. ورود او به تلویزیون توسط عزت الله تعظمی صورت گرفت و عنایت بخشی می گوید شاید یادش نیست که روزی حمید تزارگیان از حمید تساریگیان خواست تا چند نفر از بچه های کلاسش را به او معرفی کند تا در تلویزیون ظاهر شوند. در حالی که تنها یک شبکه تلویزیونی وجود داشت… عنایت بخشی که اولین نفر بود، تجربه تلویزیونی خود را از بازی در نقش «سایه» اینگونه بیان می کند: «یادمه زنده جمشید مشایخی در آن سریال حضور داشت و در یک صحنه ما از پشت پنجره یک قتل را تماشا می کردیم، همین، آن روز از خط راه آهن راه افتادم که چگونه نزدیک خانه مان شروع شد…»

معرفی با «آقای هالو»، خروج با «شاه نکش»

عنایت بخشی که امروز یکشنبه 5 بهمن 1404 در سن 80 سالگی دار فانی را وداع گفت، «گروه هنر ملی» را خانه دوم خود و بنیانگذار این گروه عباس جوانمرد را برادر بزرگتر خود دانست. در سایه نام های بزرگ؛ حمید سااریگیان و عباس جوانمرد اولین تجربه خود را روی صحنه تئاتر تجربه کردند. بازیگری حرفه ای خود را از سال 1344 در «جامعه هنر ملی» به دعوت و سرپرستی عباس جوانمرد آغاز کرد. بخشی که در نقش آفرینی و اجرای تعزیه نیز مهارت داشت، بعداً در نمایش های طولانی مدتی مانند «مردگان بی کفن و دفن» (حمید تساریقیان)، «جنگجوی اکبر مرده است» (عباس جوانمرد)، «سلطان میرات، ضیافت و مار» (بهارام) روی صحنه رفت. میرباقری). عنایت بخشی در «سلطان مار» (بهرام بیضایی-1348) در نقش «مدیر صحنه، مورخ، درویش و کویرنشین» چهل نقش داشت.

این بازیگر با عزت الله تعظمی چشم به تلویزیون باز کرد و اولین تجربه سینمایی خود را با کارگردانی سرشناس تجربه کرد. داریوش مهرجویی. مهرجویی «آقای هالو» را در سال 1349 بر اساس نمایشنامه ای از علی نصیریان تولید کرد و نقش را به حبیب غاصب جاهل سپرد. حبیب معشوق مهری (فخری خروش) که در کافه فتح الله (عزت الله تعظمی) از او به عنوان کارگر جنسی استفاده می کرد، وقتی شنید که هالو بی (علی نصیریان) می خواهد «آب توبه» را روی سر مهری بریزد، دعوا به راه انداخت و هالو بیگ را کتک زد…

برای علاقه، آنچه با «جناب هالو»، «ستارخان» (علی حاتمی-1351)، «تنگنا» (امیر نادری-1352)، «تنگسیر» (ناصر تفوعی-1352)، «آهو» (مسعود کیمیایی-1353-1353)، «بایهرآی-1353)-1353»، «بایهرایی-1353» آغاز می شود. از جمله آثار پرویز صیاد می توان به «صمد و فرش حضرت سلیمان» (1350)، «صمد و سامی، لیلا و لیلی» (1351)، «صمد هنرمند می شود» (1353)، «صمد شاد می شود» (1354) و غیره اشاره کرد. عنایت بخشی بعدها «سربداران» (محمدعلی نجفی-1360) و «امام علی» (داود میرباقری-1375) و پهلوانان نامی میران (حسن فتحی-1376) را نوشت. از دیگر کارگردانان سرشناس با سابقه همکاری می توان به ساموئل خاچیکیان، محمد متوسلانی، سیروس الوند، مهدی فخیم زاده، رسول صدر عاملی و سیروس مقدم اشاره کرد. از سینما وی برای بازی خود موفق به دریافت سیمرغ بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از چهل و سومین جشنواره فیلم فجر شد.

تقدیرنامه ها و جوایز

«نخستین نشان سنگلج» از جمله جوایزی بود که عنایت بخشی با سابقه کاری طولانی و مفصل خود در مصاحبه با رسانه ها به آن اشاره کرد. وی این جایزه را به همراه علی نصیریان، محمدعلی کشاورز و اکبر زنجانپور به دلیل فعالیت چندین ساله در عرصه تئاتر دریافت کرد. اولین مراسم اهدای جوایز تماشاخانه سنگلج در پنجاه و چهارمین سالگرد تاسیس این تماشاخانه در 27 مهر 1397 در قالب سلسله گردهمایی های شبانه بخارا در تماشاخانه سنگلج با حضور شهرام کرمی مدیر کل هنرهای نمایشی برگزار شد. در این مراسم عنایت بخشی بازیگر نمایش «پهلان اکبر می میرد» به کارگردانی عباس جوانمرد در تماشاخانه سنگلج در سال 1344 بار دیگر به روی صحنه آمد و قطعاتی از این اثر را خواند. وی در آن روز ضمن ابراز خرسندی از این اتفاق گفت که با وجود گذشت 54 سال، هنوز بسیاری از دیالوگ های این نمایش را به یاد دارم.

عنایت بخشی نیز برنده آهوی بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از اولین جشنواره سینمای ایران برای فیلم «مسافران» شد و همانطور که پیشتر گفته شد دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد بیست و چهارمین جشنواره فیلم فجر را از آن خود کرد. همچنین جایزه یک عمر فعالیت هنری در مراسم یاد یار در زمستان 1400 به وی اهدا شد.

این هنرمند که با چهره استخوانی، ظاهر چشمگیر و صدای خاص خود در بسیاری از آثار معروف سینمای قبل از انقلاب حضور داشت، به سرعت به عنوان بازیگر نقش های منفی شناخته شد. این ویژگی اگرچه او را در ذهن مخاطب ماندگار می کند، اما به یک برچسب همیشگی برای او نیز تبدیل شده است. این تصویر منفی حتی پس از انقلاب نیز از بین نرفت و در شرایطی که بسیاری از بازیگران سینمای پیش از انقلاب یا حذف شدند یا فرصت تعریف مجدد خود را پیدا کردند، آنیتا بخشی همچنان در همان قالب شخصیت های تشنه خشونت، قدرت طلب یا خاکستری مورد استفاده قرار گرفت.

عنایت بخشی در سال 1349 با سیمین بازرجانی ازدواج کرد.بازرگانی متولد سال 1330 در تهران بود و بعد از ازدواج با بخشی به نویسندگی علاقه بیشتری پیدا کرد. حاصل این ازدواج دو پسر به نام های ابرش و آرش و یک دختر به نام بنفشه شد. زندگی خانواده پرآشوب بود، اما بیش از بیست سال پس از تولد بنفشه با سختی های فراوان همراه بود. بنفشه مبتلا به آنسفالیت (التهاب حاد بافت مغز) بود و در سن 25 سالگی درگذشت.

عنایت بخشی که سال هاست (به جز «شاه نکش») در عرصه بازیگری فعالیتی نداشته است، در دهه اخیر هر بار پس از گلایه هایی از بهرام باضایی یاد می کرد و یک بار درباره بازی عنایت بخشی گفت: بخشی در پیله موفقیت گندیده نبود و هنوز سرحال و سرحال بود…

۵۹۲۴۲