اقتصاد ایران در 6 ماه گذشته شرایط جدیدی را تجربه کرده است که ارتباط تنگاتنگی با تحولات سیاسی و ژئوپلیتیکی دارد. از حذف نرخ ترجیحی ارز برای کالاهای اساسی و اجرای برنامه حمایتی کالابرگ از خانوارها گرفته تا ناآرامی های دی ماه و متعاقب آن جنگ در اسفندماه که منجر به هدف قرار دادن کارخانه ها، واحدهای تولیدی و صنعتی شد و در نهایت به تحریم دریایی و اقتصادی ایران توسط آمریکا تحمیل شد.
به گزارش ایرنا، این تحولات نه تنها بر گستره تحولات سیاسی بلکه بر شاخص های اقتصادی نیز تأثیر گذاشت. بر اساس آخرین تحقیقات مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطهای در پایان فروردین ماه امسال 73.5 درصد بوده و این در حالی است که نرخ تورم سالانه خانوارها در کشور به 53.7 درصد رسیده است.
در همین زمینه، حسین درودیان، کارشناس اقتصادی پس از بررسی ریشه های تورم در کشور گفت: نرخ تورم بالای 40 درصد در ایران بیش از آنکه اقتصادی باشد، یک پدیده سیاسی است و ریشه آن بر تحولات سیاسی به ویژه در عرصه بین المللی است.
وی با بیان اینکه تاثیر تحولات سیاسی در فضای اقتصادی کشور را می توان در نوسانات نرخ ارز یا اختلال در صادرات و واردات مشاهده کرد، گفت: تورمی که امروز شاهد آن هستیم نتیجه افزایش شدید قیمت ارز در دو سه ماه اخیر و چشم انداز منفی آینده است.
وی با یادآوری اینکه پیش بینی کاهش درآمدهای ارزی در آینده به دلیل آسیب به صنایع ارزی مانند فولاد و پتروشیمی نیز در رشد نرخ ارز موثر است، گفت: در حوزه تجارت نیز با کمبود کالا مواجه هستیم که این موضوع به کاهش عرضه کالا و رشد تورم در آینده دامن می زند.
درودیان خاطرنشان کرد: اختلال در زنجیره تولید و عرضه بازار باعث کاهش واردات و مشکلاتی در زنجیره کالا و کالا می شود، اما باید گفت هنوز آثار اساسی جنگ بر مولفه هایی مانند قیمت ارز ظاهر نشده است.
راه حل کنترل تورم چیست؟
درودیان در پاسخ به اینکه اجرای سیاست های پولی انقباضی تا چه اندازه می تواند به کاهش تورم کمک کند، گفت: از آنجایی که بحث بازسازی پس از جنگ به یکی از معضلات اصلی حوزه اقتصادی تبدیل شده است، سیاست های محدودکننده پولی و بودجه ای تاثیر بالایی در مهار تورم نخواهد داشت.
وی با بیان اینکه در چنین شرایطی وقوع کسری بودجه و یا حتی رشد پایه پولی برای تامین منابع بازسازی دور از انتظار نیست، خاطرنشان کرد: بهبود فضای سیاسی و چشم انداز مثبت به آینده اقتصادی می تواند به کنترل اثرات تورم در این شرایط کمک کند.
درودیان به اقدامات اخیر بانک مرکزی برای کنترل افزایش نقدینگی با کاهش برداشت وام بانکها از منابع بانک مرکزی اشاره کرد و اظهار داشت: این روش به کاهش رشد پایه پولی کمک میکند و از آنجایی که پایه پولی یکی از عوامل مؤثر بر رشد نقدینگی است، تأثیری بر کنترل رشد نقدینگی به منظور جلوگیری از رشد تورم میانمدت و بلندمدت دارد.
وی با تاکید بر اینکه عامل اصلی رشد تورم در کوتاه مدت نگاه سیاسی کشور در حوزه جنگ است، گفت: تا زمانی که انتظارات موفقیت سیاسی مثبت نباشد نمی توان نرخ ارز را به سمت ثبات نسبی سوق داد.
درودیان همچنین گفت: در شرایط کنونی علاوه بر تاثیر نرخ ارز بر رشد تورم، شاهد اختلالاتی در زنجیره تولید و عرضه نیز هستیم که خود عنصری از تورم محسوب می شود.
گردش پول در بازارهای مالی به تنهایی منجر به تورم نمی شود. تورم زمانی رخ می دهد که این انتقالات منجر به افزایش تقاضای واقعی برای کالاها و خدمات شود.