اساطیر ایرانی; رستم: حماسی ترین اسطوره ایران

بعدی- اساطیر ایرانی جایی است که چهره های مختلف در آن تجلی می یابد. برخی از این چهره ها به نمادهای انسانی در فرهنگ ایرانی تبدیل شده اند.

بر اساس گزارش فردا، رستم یکی از مهم ترین شخصیت های تاریخ اساطیر ایران است. رستم با گذشت زمان علاوه بر دخالت در عرصه اساطیری، به شخصیت مهمی در عرصه فرهنگی ایران نیز تبدیل شد.

محبوب ترین اسطوره ایران

پژوهشگران ادبیات حماسی متفق القول هستند که از دیدگاه فردوسی، رستم مهمترین شخصیت حماسی شاهنامه و تا حدودی نماد انسان کامل است. در عین حال، او نه شخصیتی مقدس و دست نیافتنی است و نه فردی کاملاً عادی; بلکه جنگجوی با قدرت فوق العاده اما با دغدغه ها و تردیدها و اشتباهات انسانی است. رستم در واقع الگوی جسمانی و روحی ایرانیان است. شخصیتی که رفتارش همه دغدغه های فردی، اجتماعی و انسانی را پوشش می دهد. در نتیجه رستم نه تنها یک قهرمان سلحشور است، بلکه آینه ای از آرمان ها و ارزش های جامعه ایرانی است.

رستم در شاهنامه به عنوان حامی تاج و تخت معرفی شده است نه خود شاه. او حافظ نظم و یکپارچگی سرزمین است، اما قدرت را برای خود نمی خواهد. همین ویژگی باعث شده است که برخی از محققین او را نمونه ای از قهرمانان خدمتگزار بدانند که وظیفه اصلی او دفاع از کشور و مردمش بوده است نه رسیدن به مقام و مقام. رستم در این خوانش شخصیتی است که قوای جسمانی را با تعهد اخلاقی پیوند می زند و مرز حماسه و اخلاق را محو می کند.

مسئولیت و خلق و خوی رستم و شجاعت و دلاوری اوست که از او شخصیتی مدرن و دارای ارزش اجتماعی می سازد. رستم اگرچه یکی از اسطوره های ایران زمین است، اما نه تنها ویژگی های انسانی دارد، بلکه اشتباهات کاملاً انسانی نیز دارد. با این حال، تأثیر رستم در عرصه فرهنگی و اجتماعی ایران بسیار بیشتر از افسانه های بی گناه فراوان درباره ایران است.

نام رستم علاوه بر شاهنامه، بانوقشسب نامه، جهانگیرنامه، برزونامه، فرامرزنامه و غیره است و در کتاب های دیگر نیز آمده است. رستم پسر زال و رودابه است. در یکی از روایاتی که درباره او آمده است، نسب او از طرف پدرش به گرشاسب و جمشید و از طرف مادرش به مرداس و پسرش ضحاک رسیده است. با این حال، بسیاری از کارشناسان این شجره نامه را رد کردند. اما باید دانست که بر اساس نخستین روایت از نسب رستم، رستم نیز مانند بسیاری از افسانه های دیگر جهان، به یک معنا و شجره نامه به صورت دوقلو هستند که از خیر و شر زاده شده اند.

برخی روایت‌های فرعی پیرامون رستم داستان زندگی او را پربارتر کرد. به عنوان مثال، نحوه تولد رستم باعث شد بسیاری از افراد در نام مفهومی مانند «سزارین» تردید کنند. از آنجایی که اعتقاد بر این است که اولین فردی که به این روش متولد شد سزار بود، این عمل را سزارین می نامند. اما رستم نیز یکی از چهره های مهم جهان فرهنگی ایران و جهان است و نحوه تولد او نیز همین گونه بوده است.

علاوه بر رابطه او با رستم، اسب رخش او نیز که در شکل گیری چهره پهلوانی او تأثیر بسزایی داشت، یکی از مهم ترین روایت های فرعی درباره رستم به شمار می رود. رستم در جنگ های زیادی شرکت کرد و در بیشتر آنها با موفقیت پیروز شد. در این میان می‌توان از جنگ‌هایی مانند جنگ با اسفندیار، یکی از مؤثرترین جنگ‌های اسطوره‌ای تاریخ، جنگ با پسرش سهراب و مرگ هفتان صحبت کرد.

سرانجام رستم به دست برادرش شغاد به همراه برادرش زواره و اسبش رخش کشته شد. مرگ رستم علاوه بر اینکه یکی از غم انگیزترین لحظات شاهنامه است، این اثر ادبی را به دنیایی دیگر منتقل می کند.