تقی آزاد ارامکی، مدرس گروه علوم اجتماعی دانشگاه تهران در گفت وگویی با بیان اینکه بین جامعه جنگ زده و جامعه صلح آمیز تفاوت های زیادی وجود دارد، گفت: در حال حاضر جامعه ایران در شرایط بسیار بحرانی قرار دارد. حملات اسرائیل و آمریکا فراتر از هدف قرار دادن واحدهای نظامی بود و به تخریب زیرساخت های اجتماعی و بیولوژیکی کشور انجامید. بنابراین حتی مردمی که این جنگ را فقط یک جنگ قدرت میدانند و آن را یک امر حاکمیتی میدانند، نسبت به جنگ خشمگین و معترض هستند.
جماران با بیان اینکه بسیاری از مردم انتظار این تغییر نگرش های اجتماعی را نداشتند، افزود: حتی برخی از کسانی که از جنگ دفاع کردند و آن را عامل نابودی نظام جمهوری اسلامی و آزادی کشور می دانستند خجالت زده بودند و اکنون به ادامه جنگ معترض هستند. ضمن اینکه در حالی که تجمعات ضد جنگ در شهرهای مختلف کشور تا دو سه روز پیش عمدتاً با حضور نیروهای اصولگرا و حزب اللهی برگزار می شد، در چند شب گذشته شاهد حضور گسترده تری از مخاطبان در این تجمعات بودیم که می تواند سرنوشت جنگ را برخلاف میل ترامپ و نتانیاهو تغییر دهد.
مدرس گروه علوم اجتماعی دانشگاه تهران با بیان اینکه جامعه مسیر معکوس را طی می کند، گفت: اساساً وقتی جامعه ای از شرایط کشور دلزده می شود و به جایی می رسد که احساس می کند مشارکت خودش در عرصه های مختلف نمی تواند مشکل را حل کند، از «دیگران» کمک می گیرد. مردم ما 40 سال است که معترض هستند و به خصوص در 10 سال اخیر مدام از دولت خواسته اند که روش های مدیریتی خود را تغییر دهد اما پاسخی دریافت نکرده اند. این وضعیت به ویژه در ژانویه آشکار شد. به همین دلیل بخشی از جامعه که خود را در بن بست می دیدند به رضا پهلوی و ترامپ روی آوردند.
آزاد آرامکی ادامه داد: اما جامعه فکر نمی کرد حضور دشمن برای ایران دردسر ایجاد کند و کار به جایی برسد که ترامپ از اشغال سرزمین و تجزیه کشور صحبت کند. بنابراین جامعه می بیند که تا دیروز دولت زندگی مردم را سخت می کرد و امروز برای خارجی ها هم سخت می کند. اکنون که جامعه به این درک رسیده است، اگر دولت مردم را به مشارکت و تقویت جمهوری دعوت کند، تعداد بیشتری از جمعیت حزب الله به خیابان ها می آیند و خواستار پایان جنگ خواهند شد. اگر جنگ کمی بیشتر ادامه پیدا کند، چنین فضایی در جامعه به وجود می آید.
وی با بیان اینکه نظام مستقر ما از اساس آسیب دید، نظر خود را اینگونه بیان کرد: قبل از جنگ در مرحله فروپاشی سیاسی بودیم. اگر ما در چنین مرحله ای نبودیم، اگر سرمایه عظیم فرهنگی و اجتماعی را حفظ می کردیم، جنگ شروع نمی شد و اگر شروع می شد یکی دو روز دیگر تمام می شد. اما متأسفانه نظام سیاسی ما در وضعیت بسیار بدی قرار داشت و سرمایه اجتماعی قابل توجهی را به ویژه پس از حادثه دی ماه از دست داد.
این جامعه شناس ادامه داد: اما از سوی دیگر جامعه ما تجربه مداخله خارجی را دارد، تاریخ را بازخوانی می کند و جنگ جهانی دوم، حضور روس ها در کشور، اشغال عثمانی و… را درک می کند و می بیند که با کشور چه می کند و می داند آنچه ایران را در تمام این بحران ها زنده نگه می دارد، مقاومت جامعه است. این ارجاعات به تاریخ باعث می شود مردم برای حفاظت از میهن خود دوباره به میدان بروند. امیدوارم در آینده نزدیک اکثریت جامعه مخالف جنگ باشند. این حضور هم صدای صلح و مذاکره و هم صدای مقاومت نیروهای مسلح را تقویت می کند. این رویداد کار جنگ افروزان را دشوار خواهد کرد.
آزاد آرامکی با بیان اینکه در واقع جامعه حداقلی و حداکثری داریم، گفت: یعنی تقریبا 90 درصد معترض و 10 درصد مدافع وضع موجود بودند و اتفاقات دی ماه در این فضا رقم خورد، در جنگ کنونی اما با جنایات نتانیاهو و ترامپ در تخریب زیرساخت های ایران و گلوگاه هایی که ایجاد کردند، از یک سو، از سوی دیگر، مقاومت 9 درصدی نیروهای نظامی و مقاومت 9 درصدی کشور، از سوی دیگر با جنایات نتانیاهو و ترامپ مواجه شد. این بخش در حال سقوط است.
وی تاکید کرد: این قسمت باید مورد توجه قرار گیرد، نه اینکه وقتی تلویزیون را روشن می کنیم می بینیم که همه در صداوسیما همان کسانی هستند که جنگ افروزند، وقایع دی ماه را ایجاد کردند، با جامعه مقابله می کنند. اینها به هیچ وجه مشروع نیست. برای اینکه این جمعیتی که اکنون در میدان است، گسترده شود، باید کسانی که نمایندگان جامعه مدنی به حساب می آیند نیز این را تایید کنند.
این جامعه شناس با انتقاد از برخی رویکردهای ضد صنفی جناح حکومتی گفت: در حالی که گروه های حاکم با دیدگاه های یک جانبه فکر می کنند جامعه به سمت آنها خواهد رفت، جامعه به صدای جامعه مدنی روی می آورد. کسانی که در جامعه مدنی مخالف یکجانبه گرایی دولت هستند به جنگ اعتراض می کنند و توجه عمومی را به سمت خود جلب می کنند.
آزاد آرامکی افزود: صداوسیما همچنان اشتباهات گذشته را تکرار می کند و افرادی را به برنامه های خود دعوت می کند که همیشه طرفدار جنگ بودند و همچنان شعارهای جنگی سر می دهند. آنها پایان خود را با دست خود مشخص می کنند. وقتی اکثریت جامعه وارد میدان شوند، دوران جدیدی آغاز می شود که در آن دشمن بیرون رانده می شود و به دولت هشدار داده می شود و مجبور به اصلاح می شود.