انتخابتو، بدن انسان مجموعهای پیچیده و هماهنگ از اندامها و بافتهایی است که هر یک وظیفهی ویژهای در حفظ حیات دارند و در این میان، خون، یکی از اساسیترین بافتهای بدن، نقشی فراتر از مایعی که در رگها جریان دارد، ایفا میکند و وظیفه انتقال مواد حیاتی، تأمین اکسیژن، حفظ تعادل بدن در برابر عوامل بیماریزای بسیاری را بر عهده دارد.
اهمیت خون به حدی است که کوچکترین تغییر در تعداد سلول های خونی و یا اختلال در عملکرد اجزای آنها می تواند نشانه بیماری یا اختلال در قسمت های مختلف بدن باشد و به همین دلیل بررسی سلامت خون و سیستم خونساز همواره یکی از ارکان اصلی ارزیابی وضعیت سلامت افراد به شمار می رود و بسیاری از بیماری ها اولین علائم خود را از طریق تغییرات خونی نشان می دهند.
در سالهای اخیر، پیشرفت دانش پزشکی منجر به تشخیص دقیقتر بیماریهای خونی و سرطانی و معرفی روشهای جدید در تشخیص و درمان این بیماریها به متخصصان شده است. امروزه بسیاری از بیماری های خونی و حتی برخی سرطان ها در صورت تشخیص زودهنگام قابل کنترل و درمان هستند و این موضوع اهمیت توجه به سلامت سیستم خونساز را دوچندان می کند.
از سوی دیگر، بر خلاف تصور عمومی، آزمایش خون تنها به چند عدد و شاخص محدود نمی شود، بلکه اطلاعات گسترده ای را در مورد عملکرد اندام های مختلف بدن در اختیار پزشک قرار می دهد و بنابراین آگاهی از نقش خون و اهمیت آزمایشات مربوط به آن می تواند به افزایش آگاهی اجتماعی و توجه بیشتر به وضعیت سلامت افراد کمک کند.
چرا خون برای انسان نقش حیاتی دارد؟
پاهیده آقاب فوق تخصص هماتولوژی و انکولوژی (خون و سرطان). وی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه رشته هماتولوژی و انکولوژی شاخه ای از علم پزشکی است که به بررسی کامل سیستم خون ساز بدن و بیماری های مرتبط با آن و تشخیص و درمان بیماری های خوش خیم و بدخیم در این زمینه می پردازد، گفت: این رشته شامل طیف وسیعی از بیماری ها می شود. از اختلالات مربوط به سلول های خونی و غدد لنفاوی گرفته تا بیماری های طحال، مغز استخوان و انواع سرطان های مربوط به سیستم خون ساز.
وی با بیان اینکه خون یکی از مهم ترین بافت های بدن است که از اجزای مختلفی تشکیل شده و نقش حیاتی در تداوم حیات انسان دارد، افزود: سه گروه اصلی گلبول های خون شامل گلبول های سفید، گلبول های قرمز و پلاکت ها هستند. گلبول های سفید وظیفه دفاع از بدن در برابر عوامل بیماری زا را بر عهده دارند و شامل انواع مختلفی از سلول ها مانند نوتروفیل ها و لنفوسیت ها هستند که هر یک از آنها عملکرد خاصی در سیستم ایمنی دارند.
این فوق تخصص هماتولوژی و انکولوژی با بیان اینکه گلبول های قرمز یکی از مهم ترین اجزای خون محسوب می شوند، گفت: این سلول ها در حالی که به دلیل وجود هموگلوبین، اکسیژن را از ریه ها به تمام بافت های بدن منتقل می کنند، از طرفی دی اکسید کربن و مواد زائد متابولیسم سلولی را از بافت ها جمع آوری کرده و برای تخریب مجدد به ریه می فرستند.
نقش پلاکت و پلاسما در خون چیست؟ / آزمایش خون اطلاعات ارزشمندی در مورد وضعیت سلامتی فرد ارائه می دهد
آقاب با بیان اینکه دسته سوم سلول های خونی پلاکت ها هستند که نقش بسیار مهمی در جلوگیری از خونریزی و تشکیل لخته خون دارند و یکی از عناصر اصلی سیستم انعقاد خون هستند، ادامه داد: علاوه بر این سلول ها، قسمت مایع خون به نام پلاسما نیز بسیار مهم است.
پلاسما مایع زرد رنگی است که پس از جداسازی سلول های خونی در آزمایشگاه دیده می شود. این قسمت حاوی پروتئین های مختلف، فاکتورهای انعقادی و سایر مواد ضروری لازم برای عملکرد طبیعی بدن است و به طور کلی مهمترین وظیفه سیستم خون رساندن اکسیژن و مواد حیاتی به سلول ها و حفظ حیات بافت های بدن است.
این فوق تخصص هماتولوژی و انکولوژی با بیان اینکه آزمایش خون تنها محدود به شمارش سلول های خونی یا شمارش کامل خون نیست، بلکه شامل مجموعه ای از آزمایشات است که اطلاعات ارزشمندی در مورد وضعیت سلامت فرد ارائه می کند، افزود: این آزمایش ها شامل عملکرد کبد، عملکرد کلیه، سطح قند خون، چربی خون و فاکتورهای انعقادی است.
سلامت خون و سیستم خونساز ارتباط مستقیمی با عملکرد صحیح سایر اندام های بدن دارد و هرگونه اختلال در این سیستم می تواند کیفیت زندگی و سلامت عمومی افراد را تحت تاثیر قرار دهد و از این رو توجه به علائم هشدار دهنده، انجام آزمایشات دوره ای و پایش وضعیت شاخص های خونی از جمله اقداماتی است که می تواند در تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماری ها نقش موثری داشته باشد.
پیشرفت های علمی در زمینه هماتولوژی و انکولوژی در سال های اخیر، افق های جدیدی را در تشخیص و درمان بیماری های خونی و سرطان گشوده است. استفاده از روشهای نوین آزمایشگاهی و درمانی، امکان شناسایی دقیقتر بیماریها و انتخاب مناسبترین روش درمانی را فراهم کرده و امید به بهبود و افزایش کیفیت زندگی بیماران را بیش از گذشته افزایش داده است.
حفظ سلامت خون به درمان بیماری ها محدود نمی شود. سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و مراجعه به موقع برای انجام معاینات لازم نقش مهمی در پیشگیری از بسیاری از اختلالات خونی و حفظ سلامت عمومی بدن دارد.
آگاهی از عملکرد سیستم خونساز و توجه به تغییرات احتمالی گام مهمی در مسیر سلامتی است. زیرا خون نه تنها واسطه حیات و انتقال مواد ضروری در بدن است، بلکه می تواند آینه ای از وضعیت سلامت و عملکرد اندام های مختلف باشد.